Eşdeğer ağırlık nedir?

Bir element veya bileşiğin, dolaylı veya dolaysız olarak, 1.008 gram hidrojenle veya 8.00 gram oksijenle (veyahut da herhangi bir element veya bileşiğin eşdeğer gramıyla) birleşen veya yer değiştirebilen ağırlıkça miktarı. Mesela hidrojen florürde 19 kısım flor bir kısım hidrojenle birleştiğinden, florun eşdeğer ağırlığı 19’dur. Suda 16 kısım oksijen ve iki kısım hidrojen birleşmiştir ve oksijenin ekivalent tartısı (ağırlığı) 8’dir. Bütün elementlerde atom ağırlığı, eşdeğer ağırlıkla değerliğin çarpımına eşittir. Değerlik, bir elementin 1 hidrojen atomu ile birleşen veya yer değiştiren atom sayısıdır. Bir elementin birçok değerliği, haliyle birden fazla eşdeğer tartısı olabilireşdeğer ağırlık

Ekivalent (eşdeğer) gram: Ekivalent tartısına karşılık olan sayının gram cinsinden ifadesine ekivalent gram adı verilir. Bir ekivalent gram flor, 19 gram flor demektir. Eşdeğer ağırlık teriminin izahı ile ilgili bazı örnekler:

1) Amonyak, NH 3 , 3 hidrojen atomu ile birleşmiş, 1 azot atomu ihtiva eder. Hidrojenin eşdeğer ağırlığı

atom ağırlığına eşit olduğu için, azotun eşdeğer ağırlığı atom ağırlığının 1/3’ü kadar olup, tesir değeri (valensi) 3’tür. 2) Mağnezyum oksit, MgO, 1 atom magnezyumla, 1 atom oksijen ihtiva ediyor. Oksijenin eşdeğer ağırlığı atom ağırlığının 1/2’si olduğu için mağnezyumun da eşdeğer ağırlığı, atom ağırlığının 1/2’si kadar olup, tesir değeri ikidir.

Bir bileşiğin eşdeğer tartısı o bileşiğin girdiği reaksiyonun gidişine bağlıdır. Asit-baz reaksiyonları için bir asidin eşdeğer tartısı 1 mol (1,0089 g) H iyonu veren gram sayısı, bir bazın eşdeğer tartısı ise 1

mol OH- iyonu veren veya 1 eşdeğer gram asitle reaksiyona giren gram sayısına eşittir. H 2 SO 4 için eşdeğer tartı formül tartısı/2 ve Al(OH) 3 için formül tartısı/3 olur. Buna göre "H 2 SO 4 ’ün tesir değeri 2 ve Al(OH) 3 ’ün tesir değeri 3’tür." denir. Tuzlar için tesir değeri tuzun içinde bulunan pozitif yük sayısına eşittir. Mesela K 2 CO 3 için eşdeğer, tartı, formül tartısı/2’dir. Çünkü çözündüğünde (+1) değerlikli 2

potasyum iyonu verir. Redoks reaksiyonlarında tesir değeri veya eşdeğer ağırlık, reaksiyon sırasında,

söz konusu bileşiğin aldığı veya verdiği elektron sayısı ile bulunur. Potasyum iyodat (KIO 3 ) potasyum iyodürle (KI), iyoda I 2 indirgendiğinde, beher KIO 3 başına üç molekül I 2 teşekkül eder: KIO 3 5KI+6HCl › 3I 2 +3H 2 O+6KCl

İyodun eşdeğer ağırlığı, molekül ağırlığının 1/2’si kadar olduğu için, bu reaksiyonda potasyum iyodatın

eşdeğer ağırlığı formül tartısının 1/5’i kadardır. Yani potasyum iyodatın (KIO 3 ) tesir değeri 5’tir. Bir

başka ifadeyle bu bileşik indirgenirken 5 elektron almıştır.

--Reklam--